Finans Sözlüğü

Baz puan, faiz ve oran değişimlerini ölçmek için kullanılan birimdir; 1 baz puan yüzde 0,01'e karşılık gelir.

Devletin gelirleri ile giderleri arasındaki farkın gayri safi yurtiçi hasılaya oranı; negatifse bütçe açığını, pozitifse bütçe fazlasını gösterir.

CDS primi, bir borçlunun temerrüde düşme riskine karşı yapılan sigortanın maliyetidir; yükselmesi algılanan riskin arttığını gösterir.

Deflasyon, ekonomide genel fiyat düzeyinin sürekli düşmesi durumudur ve enflasyon kadar ciddi sonuçlar doğurabilir.

Dünya hasılasından alınan pay, bir ülkenin satın alma gücü paritesine göre hesaplanan hasılasının dünya toplamı içindeki yüzde payıdır.

Enflasyon oranı, tüketici fiyatları endeksinin (TÜFE) yıl ortalamasının bir önceki yıla göre yüzde değişimidir; paranın satın alma gücündeki erimeyi gösterir.

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH), bir ülkenin bir yılda ürettiği nihai mal ve hizmetlerin toplam piyasa değeridir.

GSYH büyümesi, enflasyondan arındırılmış gayri safi yurtiçi hasılanın bir önceki yıla göre yüzde değişimidir.

Kamu borcu, devletin iç ve dış borçlarının toplamının ekonomi büyüklüğüne (GSYH'ye) oranıyla gösterilen borç stokudur.

Kamu borcu faiz yükü, devletin borçları için ödediği faizin gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranıdır.

Kamu gelirleri, devletin vergi ve vergi dışı kaynaklardan elde ettiği gelirlerin ekonomi içindeki ağırlığını gösteren göstergedir.

Kamu harcamaları, genel yönetimin yaptığı harcamaların gayri safi yurtiçi hasılaya oranını gösteren, devletin ekonomideki büyüklüğünü ölçen bir göstergedir.

Kamu sektörü borç stoku, devletin birikmiş toplam borcunun milli gelire (GSYH) oranıdır ve gerçekleşmiş verilere dayanır.

Kamu Sektörü Toplam Borcu, devletin ve tüm kamu kurumlarının üstlendiği toplam borç yükünün GSYH içindeki payıdır.

Kredi notu, bir ülkenin veya şirketin borcunu geri ödeme kapasitesine ilişkin bağımsız kuruluşların verdiği değerlendirmedir.

Merkezi yönetim borcu, devletin merkezî yönetimine ait toplam borç stokunun gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranıdır.

Parasal gevşeme, merkez bankasının faizi düşürerek veya likiditeyi artırarak ekonomik aktiviteyi desteklemesidir.

Merkez bankasının faizi yükselterek ya da likiditeyi azaltarak talebi yavaşlatmasıdır. Genellikle enflasyonu düşürmek amacıyla uygulanır.

Politika faizi, merkez bankasının para politikasını yürütmek için belirlediği temel faiz oranıdır ve bankaların fonlama maliyetini etkiler.

Bir ülkenin para biriminin, ticaret ortaklarının para birimleri karşısındaki değerini enflasyon farklarından arındırarak ölçen endeks.

Reel efektif döviz kuru, ticaret yapılan ülkelerin para birimlerini ve enflasyon farklarını da dikkate alarak ulusal paranın dış değerini gösteren endekstir.

Reel getiri, bir yatırımın enflasyondan arındırılmış getirisi; yani paranın alım gücündeki gerçek değişimini gösterir.

Reel uzun vadeli tahvil faizi, uzun vadeli devlet tahvili faizinin enflasyondan arındırılmış hâli olup yatırımcının gerçek getirisini gösterir.

Resesyon, ekonomik faaliyetin yaygın ve sürekli biçimde daraldığı, üretimin üst üste iki çeyrek küçüldüğü durgunluk dönemidir.

Satın alma gücü paritesi kuru, bir uluslararası doların ulusal para cinsinden karşılığıdır; ülkedeki fiyat düzeyinin pahalı mı ucuz mu olduğunu gösterir.

Ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farkları giderilerek hesaplanan, ülkelerin ekonomi büyüklüğünü daha adil karşılaştırmayı sağlayan milli gelir ölçüsü.

Stagflasyon, yüksek enflasyonun düşük büyüme ve yüksek işsizlikle aynı anda görüldüğü, yönetilmesi zor ekonomik durumdur.

Tahvil getirisi, tahvilin vadesine kadar elde tutulması hâlinde sağlayacağı yıllık getiridir; fiyat ile ters yönde hareket eder.

Yatırım oranı, bir ekonomideki toplam sabit sermaye oluşumu ile stok değişiminin gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranıdır.

Yıl sonu enflasyonu, tüketici fiyatları endeksinin aralık ayında bir önceki yılın aynı ayına göre gösterdiği yüzde değişimdir.

Yurt içi tasarruf oranı, bir ülkedeki toplam tasarrufun GSYH'ye oranı olup yatırımların ne kadarının iç kaynaklarla finanse edildiğini gösterir.

Çekirdek enflasyon, enerji ve gıda gibi oynak kalemler hariç tutularak hesaplanan, fiyat artışının kalıcı eğilimini gösteren enflasyon ölçüsüdür.

ÜFE (Üretici Fiyat Endeksi), üreticilerin yurt içi satışlarındaki fiyat değişimini ölçen ve tüketici fiyatlarına yansımadan önceki maliyet baskısını gösteren öncü göstergedir.

İşsizlik oranı, iş arayan ve çalışmaya hazır nüfusun toplam işgücüne oranıdır; ekonominin kapasitesini ne ölçüde kullandığını gösterir.