İngiltere bütçesinde yerinden yönetim paketi: Belediye başkanlarına vergi gücü geliyor

İngiltere Maliye Bakanı John Healey, parlamentoya sunduğu ilk bütçe konuşmasında ülkenin yerinden yönetim yapısını köklü biçimde değiştirecek bir paket açıkladı. Healey, bu adımı "bir kuşağın en büyük yerinden yönetim dalgası" olarak niteledi ve belediye başkanlarına vergi toplama yetkisi veren düzenlemeleri duyurdu. Paket, merkezi hükümetten yerel yöneticilere hem gelir hem de karar yetkisi aktarımı yoluyla büyümeyi hızlandırmayı amaçlıyor.

Başkanlara gelir vergisi ve işletme vergisi devri

Bütçenin getirdiği takvim somut: 2028'e kadar stratejik otoritelerin belediye başkanlarına gelir vergisi tahsilatlarının bir bölümü devredilecek, gelecek yıl ise işletme vergisi gelirlerinin yüzde 20'si başkanlara aktarılacak. Healey, on yılın sonuna kadar başkanların işletme vergisi gelirlerinin tamamını elde etmesini hedeflediklerini söyledi. Paketin dikkat çeken kalemlerinden biri de başkanlık bölgelerinde otel ve pansiyonlarda kalan ziyaretçilerden alınabilecek yeni gece konaklama vergisi yetkisi. Healey konuşmasında "Bölgelerini en iyi bilenlere yeni yetkiler; duygusallık değil, arz tarafı ekonomi" ifadesini kullandı ve bunun "her posta kodunda iyi büyüme" sağlayacağını savundu.

İlgili: İngiltere bütçesinde gümrük indirimi: Restoranlar KDV talep ediyor

Hangi bölgeler kapsam içinde, hangileri dışında?

Halihazırda belediye başkanı tarafından yönetilen Manchester, Batı Midlands ve Liverpool şehir bölgesi başta olmak üzere 14 bölge, kapsamları genişletilecek anlaşmaların yolunda görülüyor. Bakanlıklar ayrıca Devon-Plymouth-Torbay, Hertfordshire, Lancashire, Leicester-Leicestershire-Rutland, Stoke-Staffordshire, Surrey, Thames Valley ve Wessex dahil 10 yeni başkanlık bölgesi anlaşmasının imza aşamasında olduğunu bildirdi. Essex il meclisi geçen ay, 10 yılda yaklaşık 1,2 milyar sterlinlik fon karşılığında bir başkanlık bölgesi kurulmasını kabul etmişti. Cornwall'ın yöneticileri ise, önceki muhafazakar hükümet döneminde elde ettikleri özel anlaşmanın üzerine konacak güçlendirilmiş paketi Başbakanlık Ofisi'nde müzakere etti.

Buna karşılık, genişleme hızına ilişkin sorular mevcut. Yerel yönetim araştırma kuruluşu LGIU'nun başkanı Jonathan Carr-West, belediye başkanı ya da özel anlaşmaya sahip olmayan bölgelerin diğerlerine göre geride kalabileceği ve bölgesel eşitsizliğin derinleşebileceği uyarısında bulundu. Carr-West, "Yeniden kablolanmış bir devletin, her düzeyde mali olarak dirençli bir hükümet katmanına ihtiyacı var" dedi.

Yerel yönetim reformu süreci yavaşlatıyor

Sürecin önündeki en büyük engellerden biri, il ve ilçe konseylerini sosyal hizmetlerden eğitime, park düzenlemesinden işletme ruhsatlarına kadar tüm görevleri üstlenecek tek makamlı otoritelere dönüştürmesi planlanan yerel yönetim yeniden düzenlemesi. Konut, Yerel Yönetim ve Topluluklar Bakanı Angela Rayner, konseylerin açtığı yargı davaları ardından planı eylülde askıya almıştı. Reform UK'in yönetimindeki Kent il konseyi, dört otoriteye bölünme planına itiraz ederek Kent'in Cornwall gibi tek varlık olarak kalması gerektiği gerekçesiyle mahkemeye gitmiş durumda. Kent'teki Medway konseyi başkanı Vince Maple, anlaşmazlık şu an bir engel olsa da yerel yönetim reformunun bir biçimde ilerleyeceğinin konuşmadan anlaşıldığını söyledi.

Ekonomi danışmanlık şirketi Oxford Economics ise İngiltere bütçesi değerlendirmesinde duyurulan paketin ayrıntı yetersizliği ve etkisinin ancak uzun vadede hissedileceği gerekçesiyle bölgesel büyüme tahminlerini değiştirmeye yetmeyeceği görüşünü dile getirdi. 10 numaralı Başkanlık Ofisi'nin önümüzdeki ay yayımlayacağı "Rewiring the State" uygulama planı, paketin eksik kalan yönlerinin netleşeceği belge olarak öne çıkıyor; başbakan Andy Burnham bu planı iktidar dönemi önceliği olarak niteledi ve Carr-West, bütçe konuşmasının bu belgeye baskıyı artırdığını vurguladı.